Nhiều doanh nghiệp gia đình vẫn băn khoăn: có được để vợ, chồng hay con mình làm kế toán cho công ty không? Trước đây, câu trả lời gần như là không, vì pháp luật kế toán cấm người thân của lãnh đạo làm kế toán trong cùng đơn vị.

Từ ngày 01/7/2026, việc người thân làm kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ đã được cho phép rõ ràng theo Thông tư 58/2026/TT-BTC. Bài viết dưới đây giúp chủ doanh nghiệp hiểu đúng quy định mới và những điểm cần lưu ý trước khi áp dụng.

1. Quy định cũ: người thân không được làm kế toán

Khoản 1, 2 Điều 52 Luật Kế toán 2015 (số 88/2015/QH13) quy định các trường hợp không được làm kế toán. Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết điều này.

Theo khoản 2 Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật, giám đốc, kế toán trưởng không được làm kế toán trong cùng đơn vị. Khoản 3 cùng điều cấm người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người mua bán tài sản kiêm nhiệm kế toán.

Mục đích của quy định là tách người ghi chép khỏi người ra quyết định và giữ tiền, giữ hàng. Với doanh nghiệp vài người, quy định này lại khiến chủ doanh nghiệp khó tìm người làm kế toán đáng tin cậy.

2. Hai điểm mới cho doanh nghiệp siêu nhỏ từ 01/7/2026

Thông tư 58/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 25/5/2026, hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Trước đó, chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ được hướng dẫn tại Thông tư 132/2018/TT-BTC.

>> Điểm mới 1: Được bố trí người thân làm kế toán

Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là người thân của các vị trí quản lý. Cụ thể, người thân gồm cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của các vị trí sau:

• Người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu doanh nghiệp.
• Giám đốc hoặc tổng giám đốc.
• Cấp phó phụ trách tài chính, kế toán.

Cùng khoản này, doanh nghiệp siêu nhỏ cũng được bố trí người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người thường xuyên mua bán tài sản làm kế toán. Doanh nghiệp cũng có thể thuê dịch vụ làm kế toán, tùy nhu cầu thực tế.

>> Điểm mới 2: Không bắt buộc có kế toán trưởng

Khoản 2 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải có kế toán trưởng. Nếu bố trí người phụ trách kế toán thay kế toán trưởng, người này được ký thay kế toán trưởng trên chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính.

Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể, vì kế toán trưởng phải đáp ứng điều kiện về chứng chỉ, thời gian công tác thực tế theo Luật Kế toán.

[Infographic: Người thân làm kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ: trước và từ 01/7/2026]

3. Doanh nghiệp thế nào được coi là siêu nhỏ?

Quy định cho phép người thân làm kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ áp dụng đúng cho nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn thực hiện theo Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP. Tiêu chí xác định theo khoản 1 Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP như sau:

Doanh nghiệp cần đáp ứng tiêu chí lao động, đồng thời đáp ứng tiêu chí doanh thu hoặc tổng nguồn vốn. Ví dụ, công ty thương mại có 6 lao động đóng BHXH và doanh thu năm 8 tỷ đồng được xác định là doanh nghiệp siêu nhỏ.

Theo khoản 2 Điều 4 Thông tư 58/2026/TT-BTC, nếu trong năm tài chính doanh nghiệp không còn đủ tiêu chí siêu nhỏ, doanh nghiệp vẫn áp dụng thông tư này đến hết năm đó. Từ năm sau, doanh nghiệp phải chuyển sang chế độ kế toán phù hợp với quy mô mới.

4. Lưu ý khi để người thân làm kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ

Được phép không có nghĩa là không cần chuẩn bị. Chủ doanh nghiệp nên lưu ý 4 điểm sau để quy định mới thực sự giúp ích.

>> Người làm kế toán vẫn cần đủ năng lực

Quy định mới chỉ gỡ điều kiện về quan hệ gia đình, không miễn yêu cầu về nghiệp vụ. Sổ sách, tờ khai, báo cáo tài chính vẫn phải lập đúng chuẩn, nếu sai doanh nghiệp vẫn bị xử phạt theo quy định.

>> Ghi sổ theo đúng phương pháp nộp thuế

Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ ghi sổ theo Điều 5 đến Điều 8 và lập báo cáo theo Điều 10. Việc áp dụng phụ thuộc phương pháp nộp thuế GTGT và thuế TNDN mà doanh nghiệp đang áp dụng.

>> Áp dụng nhất quán chế độ kế toán

Khoản 3 Điều 4 cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi đã chọn, doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán trong năm và chỉ được thay đổi từ đầu kỳ kế toán năm sau.

>> Giữ cơ chế kiểm soát nội bộ tối thiểu

Khi người ghi sổ, người giữ tiền và người ra quyết định cùng một gia đình, rủi ro sai sót khó phát hiện sẽ cao hơn. Doanh nghiệp nên định kỳ đối chiếu số dư ngân hàng, tồn kho và công nợ, hoặc nhờ một đơn vị độc lập rà soát cuối năm.

5. Kết luận

Từ ngày 01/7/2026, người thân làm kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ được cho phép theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC, và doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc có kế toán trưởng. Đây là thay đổi giúp doanh nghiệp gia đình giảm chi phí nhân sự đáng kể.

Tuy vậy, chất lượng sổ sách và tờ khai vẫn là trách nhiệm của doanh nghiệp. Người làm kế toán cần đủ nghiệp vụ, và chủ doanh nghiệp nên duy trì cơ chế đối chiếu định kỳ.

Kế toán ULTRA đồng hành cùng doanh nghiệp siêu nhỏ: hướng dẫn người thân làm kế toán, rà soát sổ sách định kỳ hoặc nhận làm trọn gói. 👉 Liên hệ Zalo 079 332 6006 để được tư vấn mô hình phù hợp.