Doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường phải làm thủ tục với nhiều bộ, ngành khác nhau cho cùng một lô hàng. Nghị định 336/2026/NĐ-CP ra đời để gom các thủ tục này về một đầu mối điện tử, chuẩn hóa dữ liệu và rút ngắn thời gian xử lý.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, tức chỉ còn vài ngày nữa. Bài viết dưới đây tóm tắt những điểm mới mà chủ doanh nghiệp và bộ phận xuất nhập khẩu cần nắm trước khi áp dụng.

1. Nghị định 336/2026/NĐ-CP quy định gì?

Nghị định 336/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 22/8/2026. Văn bản quy định việc thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.

Theo Tạp chí Thuế – Hải quan thuộc Tạp chí Kinh tế – Tài chính, nghị định gồm 6 chương, 50 điều và các phụ lục. Nghị định 336/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP về cùng nội dung.

[Infographic: Nghị định 336/2026/NĐ-CP: 6 điểm mới về cơ chế một cửa quốc gia]

2. 6 điểm mới của Nghị định 336/2026/NĐ-CP

>> Điểm mới 1: Đăng nhập Cổng một cửa quốc gia bằng VNeID

Theo khoản 1 Điều 11, từ ngày 15/10/2026, người khai có thể đăng ký tài khoản bằng chữ ký số trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, hoặc dùng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng ký và truy cập. Đơn vị quản lý Cổng kiểm tra thông tin đăng ký trong 01 ngày làm việc.

Các chỉ tiêu thông tin đăng ký được quy định tại Phụ lục I của nghị định. Nghị định cũng quy định việc khóa, kích hoạt lại và thu hồi tài khoản người khai.

>> Điểm mới 2: Cổng tiếp nhận hồ sơ 24/7

Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) quản lý, tiếp nhận thông tin 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Khi hệ thống gặp sự cố, thủ tục được xử lý theo cơ chế dự phòng để không bị gián đoạn.

Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ ngoài giờ hành chính, giúp chủ động hơn với các lô hàng cần thông quan gấp. Cổng cũng là đầu mối kết nối, trao đổi thông tin với hệ thống xử lý chuyên ngành của các bộ, ngành, nên doanh nghiệp nhận kết quả xử lý tại một nơi thay vì theo dõi nhiều hệ thống riêng lẻ.

>> Điểm mới 3: Số định danh hàng hóa

Khoản 10 Điều 3 Nghị định 336/2026/NĐ-CP bổ sung khái niệm số định danh hàng hóa. Theo khoản 1 Điều 4, số này được tiếp nhận từ hệ thống dữ liệu điện tử hải quan và dùng để theo dõi hàng hóa nhập khẩu xuyên suốt các thủ tục.

Nhờ số định danh, thông tin một lô hàng được chia sẻ giữa các cơ quan, hạn chế việc doanh nghiệp phải khai lặp lại cùng một dữ liệu.

>> Điểm mới 4: Công nhận giá trị pháp lý của chứng từ điện tử

Điều 12 quy định về chữ ký số, Điều 14 quy định điều kiện của chứng từ điện tử và Điều 15 quy định việc chuyển đổi giữa chứng từ điện tử và chứng từ giấy. Khi chuyển đổi, nội dung chứng từ phải bảo đảm tính toàn vẹn.

Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa phần lớn hồ sơ có thể nộp và lưu trữ hoàn toàn bằng điện tử, giảm chi phí in ấn, chuyển phát.

>> Điểm mới 5: Kiểm tra chuyên ngành theo quản lý rủi ro

Theo Điều 21, các bộ, ngành phải công bố danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành kèm mã HS cụ thể. Việc kiểm tra chuyên ngành trước thông quan tập trung vào hàng hóa có rủi ro cao về an toàn, dịch bệnh, môi trường hoặc an ninh quốc gia.

Điều 22 quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan kiểm tra chuyên ngành và cơ quan hải quan. Doanh nghiệp nên tra cứu sớm mã HS hàng hóa của mình có nằm trong danh mục được công bố hay không.

>> Điểm mới 6: Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục phương tiện

Khoản 4 Điều 24 quy định thời hạn xử lý thủ tục đối với tàu bay nhập cảnh tại cảng hàng không là không quá 01 giờ, kể từ khi người khai nộp đủ hồ sơ hợp lệ. Nghị định cũng quy định thủ tục cho tàu biển, phương tiện đường bộ, tàu hỏa liên vận quốc tế và phương tiện thủy nội địa.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị gì trước 15/10/2026?

Để không bị gián đoạn khi nghị định có hiệu lực, doanh nghiệp nên chuẩn bị 4 việc sau:

• Kiểm tra tài khoản trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, cập nhật thông tin theo chỉ tiêu tại Phụ lục I.
• Kiểm tra hạn sử dụng chữ ký số, hoặc kích hoạt tài khoản VNeID mức độ phù hợp cho người khai.
• Rà soát mã HS các mặt hàng thường xuyên nhập khẩu, đối chiếu danh mục quản lý chuyên ngành khi các bộ, ngành công bố.
• Thiết lập cách lưu trữ chứng từ điện tử có hệ thống, phục vụ cả thủ tục hải quan và kê khai thuế.

4. Liên quan đến thuế và kế toán của doanh nghiệp

Thủ tục một cửa nhanh hơn không làm thay đổi nghĩa vụ thuế của lô hàng. Tờ khai hải quan và chứng từ nộp thuế vẫn là căn cứ để doanh nghiệp kê khai khấu trừ thuế GTGT hàng nhập khẩu và ghi nhận giá vốn.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, hồ sơ hải quan đầy đủ còn là điều kiện quan trọng khi đề nghị hoàn thuế. Chi tiết có trong bài hoàn thuế GTGT hàng xuất khẩu 2026.

5. Kết luận

Nghị định 336/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP từ ngày 15/10/2026, với 6 điểm mới: đăng nhập bằng VNeID, Cổng hoạt động 24/7, số định danh hàng hóa, chứng từ điện tử, kiểm tra chuyên ngành theo rủi ro và rút ngắn thời gian xử lý. Doanh nghiệp chuẩn bị tài khoản, chữ ký số và mã HS từ bây giờ sẽ chuyển đổi thuận lợi hơn.

Kế toán ULTRA đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong kê khai thuế hàng nhập khẩu, hoàn thuế GTGT và lưu trữ chứng từ đúng quy định. 👉 Liên hệ Zalo 079 332 6006 để được tư vấn.