Bán hàng trên sàn và rủi ro giấu doanh thu: Nhìn từ những vụ việc doanh thu hàng trăm tỷ đồng

Kinh doanh qua Facebook, TikTok, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số đang giúp nhiều cá nhân, hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng và mở rộng doanh thu nhanh chóng. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của hoạt động kinh doanh đôi khi lại đi nhanh hơn hệ thống kế toán và quản lý thuế phía sau.

Những vụ việc liên quan đến doanh thu hàng trăm tỷ đồng từ kinh doanh online nhưng không được kê khai đầy đủ gần đây là một lời cảnh báo đáng chú ý.

Dưới góc độ tư vấn thuế – kế toán, vấn đề không nằm ở việc bán hàng online hay offline, mà nằm ở câu hỏi:

Doanh thu thực tế, dòng tiền, hóa đơn và số liệu kê khai thuế có đang phản ánh nhất quán với nhau hay không?

Đây cũng là vấn đề hộ và cá nhân kinh doanh online cần đặc biệt lưu ý khi hoạt động quản lý thuế trên môi trường số ngày càng dựa nhiều hơn vào dữ liệu giao dịch.

1. Từ những vụ việc doanh thu hàng trăm tỷ đồng không được kê khai

Liên quan đến Bùi Xuân Huấn (Huấn Hoa Hồng), theo thông tin được công bố, Cơ quan điều tra xác định Huấn cùng vợ và các đồng phạm bị cáo buộc kinh doanh nước hoa với tổng doanh thu hơn 300 tỷ đồng nhưng không xuất hóa đơn GTGT, để doanh thu ngoài sổ sách kế toán, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

Một vụ án khác liên quan đến hoạt động kinh doanh hàng hiệu đã qua sử dụng trên Facebook ghi nhận doanh thu gần 835 tỷ đồng nhưng không kê khai. Theo thông tin được cung cấp, việc không kê khai doanh thu khiến nghĩa vụ thuế GTGT và thuế TNCN không được thực hiện đầy đủ, với số tiền thất thu được xác định hơn 12,5 tỷ đồng.

Đáng chú ý từ những vụ việc này không chỉ là quy mô doanh thu. Dưới góc độ kế toán – thuế, vấn đề quan trọng hơn nằm ở sự chênh lệch giữa:

Doanh thu thực tế → Doanh thu được ghi nhận → Doanh thu được kê khai

Nếu ba lớp dữ liệu này không nhất quán, rủi ro thuế có thể bắt đầu hình thành và tích lũy theo thời gian.

2. Bán hàng online có phát sinh nghĩa vụ thuế không?

Có một quan niệm khá phổ biến rằng kinh doanh trên Facebook, TikTok hoặc các nền tảng trực tuyến không giống hoạt động kinh doanh tại cửa hàng nên việc quản lý thuế cũng “nhẹ” hơn.

Thực tế, hình thức bán hàng không làm mất đi bản chất của doanh thu kinh doanh.

Nghị định 117/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ và cá nhân.

Đối với tổ chức quản lý nền tảng thuộc diện khấu trừ, nộp thuế thay, Nghị định thiết lập cơ chế khấu trừ, khai và nộp thuế thay đối với các giao dịch thuộc phạm vi áp dụng.

Theo Điều 4 và Điều 5 của Nghị định, việc khấu trừ được gắn với từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu thuộc phạm vi quy định và thời điểm giao dịch được xác nhận thành công, chấp nhận thanh toán.

Như vậy, việc một cá nhân không có cửa hàng truyền thống mà kinh doanh thông qua môi trường số không đồng nghĩa với việc doanh thu không phát sinh nghĩa vụ thuế.

3. Không bán qua sàn có chức năng thanh toán thì ai kê khai thuế?

Không phải tất cả hoạt động bán hàng trực tuyến đều diễn ra theo mô hình:

Đặt hàng trên sàn → Thanh toán trên sàn → Sàn xử lý giao dịch

Rất nhiều người đang kinh doanh theo cách:

Đăng sản phẩm → Livestream/Inbox → Chốt đơn → Chuyển khoản hoặc COD

Giao dịch có thể bắt đầu từ Facebook, TikTok, Zalo hoặc website nhưng việc đặt hàng và thanh toán lại diễn ra bên ngoài cơ chế của nền tảng.

Trong trường hợp nền tảng không thuộc cơ chế thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay đối với giao dịch đó, trách nhiệm thuế không vì thế mà biến mất. Hộ hoặc cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp phải tự kê khai vẫn phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định.

“Không qua sàn thanh toán” không đồng nghĩa với “không phải kê khai thuế”.

4. Vì sao doanh thu online ngày càng khó nằm “ngoài hệ thống”?

Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP, hộ và cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin định danh và các thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế theo quy định.

Ở chiều ngược lại, tổ chức quản lý nền tảng thuộc phạm vi áp dụng có trách nhiệm lưu giữ dữ liệu giao dịch, thực hiện các nghĩa vụ liên quan và cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh theo quy định.

Điều này cho thấy quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh số đang ngày càng gắn với một chuỗi dữ liệu:

Người bán → Đơn hàng → Giao dịch → Thanh toán → Dòng tiền → Kê khai

Khi các nguồn dữ liệu có khả năng được đối chiếu với nhau, việc doanh thu không xuất hiện đầy đủ trên sổ sách hoặc hồ sơ kê khai có thể tạo ra những chênh lệch cần được làm rõ.

Tài khoản nhận tiền không tự làm thay đổi bản chất của khoản doanh thu.

Nếu dòng tiền phát sinh từ việc bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ thì người kinh doanh vẫn cần xác định nghĩa vụ tương ứng theo quy định.

5. Những rủi ro thường gặp khi quản lý doanh thu kinh doanh online

Qua góc độ tư vấn, Kế toán ULTRA cho rằng rủi ro không chỉ xuất hiện trong trường hợp hoàn toàn không kê khai doanh thu.

Sai lệch có thể bắt đầu từ những việc tưởng như rất nhỏ.

>> Chỉ theo dõi doanh thu của một kênh bán hàng

Một người có thể đồng thời bán trên TikTok, Facebook, website và các sàn TMĐT. Nếu dữ liệu không được tổng hợp tập trung, doanh thu rất dễ bị bỏ sót.

>> Không đối chiếu đơn hàng với dòng tiền

Số tiền thực nhận có thể khác giá trị đơn hàng do hoàn hàng, hủy đơn, phí nền tảng hoặc các khoản điều chỉnh khác. Nếu không có quy trình đối chiếu, số liệu doanh thu rất dễ mất tính nhất quán.

>> Nhầm rằng nền tảng đã nộp thuế thay là “xong”

Nền tảng thực hiện khấu trừ, khai và nộp thay đối với các giao dịch thuộc phạm vi áp dụng không đồng nghĩa người bán mặc nhiên không còn bất kỳ nghĩa vụ nào khác.

Người kinh doanh vẫn cần xác định đâu là phần đã được xử lý thay và đâu là phần thuộc trách nhiệm của mình.

>> Dùng nhiều tài khoản nhưng không tổng hợp dữ liệu

Có nhiều tài khoản thanh toán không phải bản thân nó là sai phạm. Rủi ro xuất hiện khi doanh thu kinh doanh đi qua nhiều tài khoản nhưng không được tập hợp, ghi nhận và kê khai đầy đủ.

>> Đợi đến khi có kiểm tra mới rà soát

Đây thường là thời điểm quá muộn để xử lý một cách đơn giản. Một khoản chênh lệch nhỏ nếu lặp lại qua nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể tích lũy thành giá trị rất lớn.

6. Người kinh doanh online nên làm gì để hạn chế rủi ro thuế?

Nếu hoạt động kinh doanh đã phát sinh doanh thu thường xuyên, người bán nên bắt đầu bằng việc xây dựng khả năng kiểm soát dữ liệu, thay vì chỉ quan tâm đến thời điểm nộp tờ khai.

Ultra khuyến nghị thực hiện ít nhất 5 việc:

Thứ nhất, tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các kênh.
Không quản lý Facebook, TikTok, website và từng sàn như những hoạt động hoàn toàn riêng biệt.

Thứ hai, đối chiếu đơn hàng với dòng tiền.
Doanh số trên hệ thống, khoản tiền khách thanh toán và tiền thực nhận cần có khả năng giải thích được chênh lệch.

Thứ ba, lưu trữ hóa đơn và chứng từ đầy đủ.
Không chỉ phục vụ kê khai mà còn giúp người kinh doanh có cơ sở giải trình khi cần.

Thứ tư, phân biệt phần thuế đã được nền tảng thực hiện thay và phần thuộc trách nhiệm tự thực hiện.

Thứ năm, rà soát lại dữ liệu các kỳ trước.
Nếu hoạt động kinh doanh đã diễn ra trong thời gian dài nhưng chưa chắc doanh thu đã được kê khai đầy đủ, việc chủ động kiểm tra sớm sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện vấn đề trước khi rủi ro tiếp tục tích lũy.

7. Góc nhìn từ Kế toán ULTRA: Doanh thu càng lớn, hệ thống càng phải theo kịp

Một gian hàng online có thể bắt đầu rất đơn giản: vài sản phẩm, vài chục đơn hàng và một tài khoản nhận tiền.

Nhưng khi doanh thu tăng lên hàng trăm triệu, hàng tỷ hoặc lớn hơn, phương thức quản lý ban đầu có thể không còn phù hợp. Đây là thời điểm người kinh doanh cần chuyển từ tư duy:

“Bán hàng trước – sổ sách tính sau”

sang:

“Kinh doanh đến đâu – dữ liệu và nghĩa vụ thuế được kiểm soát đến đó.”

Những vụ việc đang được quan tâm gần đây cho thấy một bài học quan trọng: rủi ro lớn không nhất thiết bắt đầu từ một sai phạm lớn. Nó có thể bắt đầu từ một cách quản lý thiếu kiểm soát được duy trì trong thời gian dài.

Vì vậy, đối với người kinh doanh online, việc xây dựng hệ thống theo dõi doanh thu, dòng tiền, hóa đơn và nghĩa vụ thuế không nên chờ đến khi quy mô đã quá lớn.

Kinh doanh trên môi trường số không có nghĩa là kinh doanh “ngoài hệ thống”. Doanh thu càng tăng, hệ thống kế toán – thuế phía sau càng cần được chuẩn hóa để hoạt động kinh doanh có thể phát triển an toàn và bền vững.

Liên hệ nếu bạn cần tư vấn thêm:

CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ KẾ TOÁN VÀ TƯ VẤN THUẾ ULTRA
 Tầng 6, số 47-49 Khuất Duy Tiến, phường Thanh Xuân, thành phố Hà Nội
 Hotline: 079 332 6006
✉ Email: tutt@ketoanultra.com

Biên soạn: Ông Trần Thành Tú – Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ Kế toán và Tư vấn thuế ULTRA